Ως εκπαιδευτικός, έχω δει πολλές φορές παιδιά να παρεξηγούνται. Ως γονέας παιδιού στο φάσμα του αυτισμού, έχω μάθει να βλέπω πίσω από τη συμπεριφορά.
Υπάρχουν στιγμές που ένα παιδί δεν αντιδρά όπως “περιμένουμε”. Αντί για συμμόρφωση, υπάρχει άρνηση. Αντί για ηρεμία, ξέσπασμα. Κι όμως – αυτές οι συμπεριφορές δεν είναι κακομαθησιά. Είναι τρόποι έκφρασης, ανάγκες που ζητούν κατανόηση.
Ακολουθούν 5 τέτοιες συμπεριφορές που συχνά παρερμηνεύονται:
1. Έντονα ξεσπάσματα (meltdowns)
👉 Δεν είναι “υστερία” ή “ψυχολογικό παιχνίδι” – είναι αποτέλεσμα αισθητηριακής ή συναισθηματικής υπερφόρτωσης. Όταν το παιδί φτάνει σε meltdown, δεν προσπαθεί να ελέγξει τους άλλους – απλώς δεν μπορεί πια να διαχειριστεί τα ερεθίσματα ή τα συναισθήματά του. Είναι μια στιγμή αδυναμίας, όχι ανυπακοής.
2. Άρνηση σε “απλά” πράγματα
👉 Δεν είναι πείσμα – μπορεί να είναι άγχος, φόβος ή ανάγκη για ρουτίνα. Η αντίσταση μπροστά σε αλλαγές, απλές οδηγίες ή μετακινήσεις δεν σημαίνει ότι το παιδί δοκιμάζει όρια. Συχνά πρόκειται για έναν εσωτερικό αγώνα – και ο τρόπος που τον εκφράζει δεν είναι πάντοτε κατανοητός.
3. Έλλειψη βλεμματικής επαφής
👉 Δεν είναι αγένεια – είναι διαφορετικός τρόπος επικοινωνίας. Η αποφυγή βλεμματικής επαφής δεν σημαίνει αδιαφορία ή έλλειψη σεβασμού. Για πολλά παιδιά στο φάσμα, το να κοιτούν κάποιον στα μάτια μπορεί να προκαλεί άγχος ή δυσφορία. Αυτό δεν μειώνει την ικανότητά τους να επικοινωνούν ουσιαστικά.
4. Επανάληψη φράσεων (echolalia)
👉 Δεν είναι “παιχνιδάκι” – είναι τρόπος σκέψης και κατανόησης. Η echolalia συχνά λειτουργεί ως μέσο μάθησης, απομνημόνευσης ή έκφρασης. Δεν είναι ένδειξη καθυστέρησης ή κοροϊδίας – είναι μια μορφή γλωσσικής επεξεργασίας που έχει νόημα και σκοπό.
5. Ανάγκη απομόνωσης
👉 Δεν είναι αδιαφορία – είναι ανάγκη για επαναφόρτιση. Η απομάκρυνση από κοινωνικές καταστάσεις ή έντονες δραστηριότητες δεν σημαίνει ότι το παιδί “δεν θέλει να συμμετέχει”. Μπορεί απλώς να χρειάζεται χρόνο να ηρεμήσει, να επεξεργαστεί όσα βίωσε και να επανακτήσει την ισορροπία του.
💬 Όλα ξεκινούν από την κατανόηση
Η εμπειρία μου, τόσο μέσα στην τάξη όσο και στο σπίτι, μου έχει δείξει ότι: 📌 Πίσω από κάθε “δύσκολη” συμπεριφορά υπάρχει ένας λόγος. Και πίσω από κάθε παιδί, υπάρχει μια ιστορία.
Αντί να ερμηνεύουμε βιαστικά, ας σταματήσουμε για λίγο. Ας ρωτήσουμε: Τι χρειάζεται αυτό το παιδί; Ας δούμε το παιδί – όχι μόνο τη συμπεριφορά.
Με εκτίμηση,
Μαρία Στρίκου