Ως γονείς και εκπαιδευτικοί, συχνά αισθανόμαστε την πίεση να γεμίζουμε κάθε κενό στη μέρα των παιδιών — να προλαβαίνουμε τη βαρεμάρα πριν καν εμφανιστεί.
Όμως, μήπως αυτή η “ανία” δεν είναι εχθρός, αλλά σύμμαχος;
Η βαρεμάρα, όταν δεν καλύπτεται άμεσα με οθόνες και έτοιμη ψυχαγωγία, μπορεί να γίνει η αφετηρία για κάτι βαθιά δημιουργικό. Ένα παιδί που δεν του προσφέρεις άμεση λύση, είναι πιο πιθανό να εφεύρει ένα παιχνίδι, να ζωγραφίσει, να διαβάσει ή απλώς να παρατηρήσει τον κόσμο γύρω του με διαφορετικά μάτια.
Ως εκπαιδευτικός, στην αρχή της πορείας μου με στενοχωρούσε όταν άκουγα “βαριέμαι” μέσα στην τάξη. Πλέον καταλαβαίνω ότι:
- Δεν είναι εφικτό να έχεις συνεχώς την πλήρη προσοχή κάθε παιδιού — ειδικά σε πολυπληθείς τάξεις.
- Η βαρεμάρα δεν είναι απαραίτητα έλλειψη ενδιαφέροντος. Μπορεί να είναι μια πρόκληση, ένα “check-in” με τον εαυτό τους.
- Και ναι, κάποια παιδιά θα δοκιμάσουν τα όρια. Είναι μέρος της φυσικής τους ανάπτυξης, όχι ένδειξη “κακής” συμπεριφοράς.
Στο RoboAutism, το βιωματικό εργαστήριο ρομποτικής για παιδιά στο φάσμα του αυτισμού, το βλέπω καθαρά: όταν φτιάχνουμε ρομπότ, τα παιδιά είναι απολύτως συγκεντρωμένα και ενθουσιασμένα.
Δουλεύουν, συνεργάζονται, προγραμματίζουν.
Όμως, όταν φτάνει η ώρα να τακτοποιήσουμε τα κομμάτια LEGO και να οργανώσουμε τον πάγκο… εκεί έρχεται το “βαριέμαι”.
Κι όμως, δεν το προσπερνάμε. Μαθαίνουμε ότι ακόμα και μέσα από την “ανία” μπορεί να υπάρξει νόημα — και ευθύνη.
Στην εποχή της άμεσης ικανοποίησης και των συνεχών ερεθισμάτων, οτιδήποτε δεν είναι θεαματικό συχνά χαρακτηρίζεται ως “βαρετό”. Αλλά η ικανότητα ενός παιδιού να διαχειριστεί τη βαρεμάρα του — και να βρει τρόπο να την ξεπεράσει — είναι δεξιότητα ζωής.
Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς και εκπαιδευτικοί;
- Να μην προσπαθούμε να γεμίσουμε κάθε κενό. Τα παιδιά χρειάζονται “λευκές σελίδες” για να γράψουν δικές τους ιδέες.
- Να αποφύγουμε τις άμεσες λύσεις μέσω οθόνης. Η ανία δεν χρειάζεται “απόσπαση”, χρειάζεται επεξεργασία.
- Να ενθαρρύνουμε τη φαντασία. Δώστε απλά υλικά και χώρο — όχι πάντα έτοιμες απαντήσεις.
- Να δίνουμε ρόλο. Ένα παιδί που νιώθει ότι συνεισφέρει, σπάνια βαριέται.
- Να μιλάμε ανοιχτά για τη βαρεμάρα. Είναι εντάξει να βαριόμαστε. Είναι μια φάση — όχι κάτι που πρέπει να αποφευχθεί πάση θυσία.
Η βαρεμάρα, αν την αφήσουμε, μπορεί να γίνει έναυσμα για αυτενέργεια, φαντασία και δημιουργικότητα. Το στοίχημα είναι να μη βιαστούμε να τη “θεραπεύσουμε”, αλλά να βοηθήσουμε τα παιδιά να την κατανοήσουν και να την αξιοποιήσουν. Ίσως εκεί να κρύβεται ένα από τα σημαντικότερα δώρα που μπορούμε να τους δώσουμε: τον χώρο να ανακαλύψουν τι τους κινεί το ενδιαφέρον πραγματικά.
✍️ Maria Strikou
Founder & CEO of RoboAutism
ICT Educator | Robotics Enthusiast | Advocate for Neurodiversity